Якты юлдан
+21 °С
Ачык
Барлык яңалыклар
Авыл хуҗалыгы
30 гыйнвар 2019, 16:31

Яз нинди булыр?

Әлегә күзәтүләр аның коры киләчәгенә ишарәли.Узган елгы көз, декабрь аендагы һава шартларына карап, быел яз, июнь коры булмакчы дип нәтиҗә ясарга була. Җәй буе көннәр ничек булачагын күзаллау өчен кыш айларын язга тиклем күзәтергә кирәк. Быел июль башында кыска вакытлы яңгырлар көтелә.

Апрельдә җир эшкәртер­­лек булып өлгергән тәүге көннәрдә чәчәргә кирәк. Туфрактагы дым орлыкны тиз шыттырып чыгара, үсемлекләр тирәнгә тамырланып үсә. Үсемлекләр, җирнең аскы катламындагы дым белән тукланып, корылык чорында да уңачак. Мондый чакта җәй буе яңгырлар булмаса да, һәр гектардан 18-20 центнер уңыш алып була.

Әүвәл заманнарда июль­дә кыска вакытлы яшенле яңгырлар була иде. Бу айда яңгырлар булса, уңыш югары булачак.

Чәчәргә соңласаң, иген­нәр кыска сабаклы булып үсә. Хәтта саламы малга ашатырлык та булмый.

Совет заманында бул­ган бер күзәтүем. Уфадан Талбазы юнәлешенә таба барганда, юлның ике ягындагы басуга бодай чәчел­гән. Биредә яздан бирле яңгыр юк, корылык. Юлның бер ягындагы басуда бодай уңган, ә икенче ягында ул шытып чыккан да, кыска гына булып үсеп, каткан. Беренче басуда уңыш 20 центнердан ким булмаса, икенчесендә саламы да үсмәгән.

Күпьеллык күзәтүләремә нигезләнеп, нәтиҗә ясадым: корылык елларында вакытында чәчсәң, 18-20 центнер уңыш алып була, соңга калып чәчсәң – уңышсыз каласың.

Узган елның декабрендә кар соң, аз яуды, җирне юка катлам булып кына яп­ты. Шуңа күрә җир туңа. Яз­гы кар сулары сеңә алмый, басудан туфракның уңды­рыш­лы катламын агызып алып китә һәм анда югары уңыш алып булмаячак.

Бер киңәшем бар. Бодайны чәчкәндә, чәчкечнең икенче тартмасына салып, һәр гектарга 10-20 килограмм диаммофоска дигән ашлама бирергә кирәк. Элегрәк ашламаны бодай орлыгына кушып чәчкән чаклар да булды. Тигез чәчелсен өчен орлыкны ашламасы белән бергә болгатып йөрергә туры килде.

1983 елда игенчеләргә ярдәмгә “Удобрение и урожай” дигән бәләкәй генә китап чыгардым. Ул гади, һәркемгә аңлаешлы, кыска гына итеп язылган. Студентлар агрохимия фәне буенча имтихан биргәндә аны хәтта шпаргалка итеп кулланган.

Язгы көн елны туйдыра. Вакытында чәчсәң – уңасың. Ә уңганнарга уңыш елмая.


Тимербулат МӘСӘЛИМОВ.

Читайте нас: